Króka­leið um Julius Eastman - Seigla 2026

Elja kammersveit

Bandaríska tónskáldið Julius Eastman hefur vakið verðskuldaða athygli á undanförnum árum. Tilraunakennd og ögrandi tónlist hans byggir að miklu leyti á persónulegri upplifun hans af fordómum gegn svörtu og hinsegin fólki.

Flest verk hans eru skrifuð fyrir opna eða sveigjanlega hljóðfæraskipan, sem þýðir að nákvæm samsetning flytjenda og hljóðfæra getur breyst eftir því hverjir taka þátt í flutningnum. Í stað hefðbundinnar nótnaritunar, er tónlistin byggð á endurteknum mótífum sem umbreytast hægt í gegnum spuna. Þetta myndar marglaga form þar sem flytjendur flakka á milli hlutverka, endurtaka tónefni að vild og geta með þeim hætti mótað heildarbyggingu verksins í sameiningu á meðan flutningi stendur.

Á tónleikunum mun kammersveitin Elja einnig frumflytja nýtt verk eftir Pétur Eggertsson sem ber nafnið Krókaleið. Pétur, sem er undir miklum áhrifum frá tilraunakenndri tónlist Julius Eastman, vinnur í gegnum sjónlistir og gjörninga. Umbreyting hljóðs í gegnum handahófskenndar þýðingar í mismunandi miðla er í brennidepli í verkum hans, auk þess sem hlutverk áhorfenda er kannað og aukið.

Um verkið Krókaleið segir tónskáldið:
“Krókaleið er vistkerfi af hljóðum, fyrir kammersveit án stjórnanda. Verkið er innblásið af umhverfishljóðum frá skólalóð Mills College þar sem ég var í námi. Sterkir froskakórar birtust að hausti til, þar sem einn froskur myndi byrja að kalla og smám saman bættust fleiri við þar til hljóðið varð alltumlykjandi. Inn á milli heyrðist í flugum, fuglum, spjalli, hljóðfæraæfingum og fjarlægum umferðaniði. Þessi umhverfishljóð minntu óneitanlega á verk Pauline Oliveros sem setti sterkan svip sinn á skólann og starfaði þar fram til dauðadags, en verkið er að sama skapi innblásið af hlustunarverkum Oliveros.

Hlustun flytjenda er í brennidepli í verkinu, en þau eru bæði á eigin ferðalagi í gegnum skorið og að bregðast við ferðalögum hvers annars, svipað og dýr og aðrar lífverur í náttúrunni. Verkið verður þannig eins og innsýn í vistkerfi þar sem óbó og píanó ráða ríkjum, og áheyrendur verða vitni að samtali milli náttúruhljóða og hins manngerða þar sem froskar og fjarlægur ómur hljóðfæraæfinga takast á, fléttast saman og sameinast.

Verkið er liður í áframhaldandi rannsókn tónskáldsins á aðferðafræði í nótnaskrift sem gefur flytjandanum ákvarðanavald og inngripstækifæri innan tónefniviðsins. Nótnaskriftin er innblásin af borðspilum og slembiaðferðum bandarísku tilraunahefðarinnar, og er byggð upp af “tónefnareitum” sem flytjendur leiða sig í gegnum á þann hátt sem þau kjósa, en þó eftir settum reglum verksins.”

Efnisskrá:
J. Eastman: Joy Boy
P. Eggertsson: Krókaleið
J. Eastman: Stay On It

Flytjendur:
Elja, kammersveit
Stjórnandi: Hjörtur Páll Eggertsson

Elja samanstendur af ungu íslensku klassísku tónlistarfólki. Öll eiga þau það sameiginlegt að hafa stundað nám saman á Íslandi áður en haldið var erlendis, og starfa þau nú flest sem einleikarar eða hljómsveitarspilarar á Íslandi og víða um heim. Frá stofnun kammersveitarinnar árið 2017 hefur hún skipað sér í sess meðal fremstu kammersveita landsins og hefur vakið athygli fyrir líflegan og ferskan flutning. Elja hefur á þessum árum komið reglulega fram og stærstu tónleikarnir eru yfirleitt haldnir bæði á sumrin og um áramót ásamt smærri kammertónleikum á haust- og vorönn. Tónleikahúsnæðin hafa verið fjölbreytt og þar má nefna Hörpu, Gamla Bíó, Hof, Gömlu kartöflugeymslurnar, Iðnó, Tjarnarbíó og Miklagarð í Varmahlíð. Elja hefur hlotið mikið lof fyrir flutning sinn og var tilnefnd til Íslensku tónlistarverðlaunanna 2019 sem flytjandi ársins (hópar) í flokknum Sígild og samtímatónlist. Einnig var Elja útnefnd listhópur Reykjavíkur árið 2026.

Spjall og drykkir með flytjendum
Að tónleikum loknum bjóðum við gestum að staldra við og hitta flytjendur Seiglu yfir drykk og spjalli.

Þar gefst tækifæri til að halda tónlistinni gangandi í samtali: að ræða verkin, hugmyndirnar á bak við þau og upplifun kvöldsins í afslöppuðu og notalegu andrúmslofti. Hvort sem þú ert á leið á næstu tónleika kvöldsins eða vilt einfaldlega njóta augnabliksins, er þetta tilvalið tækifæri til að spjalla við listamennina, fá sér drykk og undirbúa sig fyrir næstu tónleika. Á barnum í Hörpuhorni verður hægt að kaupa drykki og léttar veitingar.

Lengd: 75 mínútur, með hléi.

Almennt verð: 4.500kr
Verð fyrir nema, meðlimi Íslenska Schumannfélagsins og tekjulága: 2.500kr í miðasölu Hörpu.

–

Hátíðardagskrá Seiglu, upplýsingar um flytjendur og aðra viðburði má finna á www.seiglafestival.com og í hátíðartímaritinu Seiglazine.

Harpa er sérstakur styrktaraðili Seiglu 2026. Tónlistarhátíðin Seigla er einnig styrkt af Tónlistarsjóði, Styrktarsjóði SUT og Ruthar Hermanns, Ýli, Menningarsjóði FÍH, Listaháskóla Íslands og Hollvinum Seiglu.

Viðburðahaldari

Seigla