Nai Barghouti er þrítug að aldri, fædd árið 1996 í Jerúsalem og á að baki litríkan og áhugaverðan feril. Hún er alin upp við tónlist frá blautu barnsbeini, foreldrarnir báðir miklir tónlistarunnendur og systir hennar er fiðluleikari. „Á bernskuheimili mínu í Ramallah var sífellt verið að hlusta á tónlist af plötum eða spila og syngja og þetta mótaði mig mjög mikið“ segir Nai sem byrjaði kornung að syngja og semja lög og hóf flautunám við Edward Said tónlistarskólann í Ramallah þegar hún var sex ára.

Raddlaus á sviði fyrir framan 800 manns

Nai Barghouti var tekin að vekja athygli fyrir óvanalega ríkulega tónlistarhæfileika á táningsárunum en strax þá þótti hún miðla tónlistinni af miklu listfengi og djúpum þroska. Fyrstu opinberu tónleikarnir voru þegar hún var rétt að verða fjórtán ára gömul en minningin af þeim viðburði er ljóslifandi.

„Þetta var heima í minni ástkæru Ramallah, í stórum tónleikasal sem rúmar tæplega 800 tónleikagesti en uppselt var á konsertinn. Stuttu fyrir tónleikana missti ég hins vegar röddina. Ég var ung og óreynd og átti svo margt ólært hvað varðar raddtækni. Í hljóðprufunni á tónleikadegi kom ég enn ekki upp bofsi. Ég vissi að það væri svo mikið í húfi, engin leið að hætta við og ég yrði að treysta á sjálfa mig, að allt færi vel. Ég gekk skjálfandi á beinunum inn á sviðið og þegar hljómsveitin spilaði upphafstaktana í fyrsta laginu fékk ég röddina aftur - eins og fyrir kraftaverk – en tónleikarnir gengu eins og í sögu. Þetta var dýrmæt lexia, líf tónlistarmannsins er fullt af óvæntum áskorunum og stundum stendur maður á bjargbrúninni og verður að taka stökkið.“

Áhrifavaldarnir Umm Kulthum og Fairuz

Næstu árin hélt hin kornunga Nai Barghouti fjölmarga tónleika, heima í Palestínu sem og í Kaíró og Beirut við frábærar undirtektir. Gagnrýnendur líktu henni gjarnan við tvær stórstjörnur, hina egypsku Umm Kulthum, sem lést árið 1975, og þykir einn fremsti túlkandi klassískrar arabískrar tónlistar fyrr og síðar og Fairuz, fædd árið 1934 í Beirút, sem er líklega dáðasta tónlistarkona hins arabískumælandi tónlistarheims.

„Ég lá yfir upptökum með Umm Kulthum þegar ég var lítil“ segir Nai Barghouti. „Sumar plöturnar voru gamlar og rispaðar, hljómgæðin hræðileg en mögnuð söngrödd Umm Kulthum skilaði sér í gegnum suðið og kenndi mér svo ótrúlega margt um söngtækni og nálgun við arabíska tónlist.“

Dálætið á Fairuz kom seinna. „Pabbi minn sagði mér alltaf að það þyrfti þroska og dýpt til að skilja tónlistina hennar Fairuz og það hefur reynst rétt. Mér fannst hún léttvæg og skorta dýpt, til dæmis í samanburði við hina hádramatísku Umm Kulthum en eftir því sem ég eldist hef ég áttað mig á því hversu stórkostleg tónlistarkona hún er. Hún hefur haft mjög mikil áhrif á hvernig ég nálgast tónlist, bæði sem flytjandi og hlustandi.“

Ævintýralegur bræðingur tónlistarhefða

Nai Barghouti er með breiðan tónlistarbakgrunn eins og glöggt má heyra í tónlist hennar. Að loknu tónlistarnámi heima í Palestínu hélt hún sautján ára gömul út í heim, fyrst til Bloomington í Indiana í Bandaríkjunum þar sem hún lærði klassískan óperusöng samhliða flautunámi og síðan lá leiðin Conservatorium van Amsterdam í Hollandi þaðan sem hún lauk meistarasgráðu í jazztónlist með láði.

„Klassíska tónlistarnámið í Bloomington átti ekki vel við mig. Mér fannst það of formfast og reglubundið, ég saknaði frelsins, hvatvísinnar og sköpunargleðinnar. Ég naut mín hins vegar mjög vel í jazznáminu, þar fann ég fyrir þeirri opnu og persónulegu nálgun við tónlistina sem er mér lífsnauðsynleg.“

Í Amsterdam tók Nai fyrir alvöru að rannsaka sameiginlega þræði arabískra tónlistarhefða og jazztónlistarinnar. Í þeim könnunarleiðangri fór hún að þróa sína einstöku söngtækni sem aðdáendur hafa nefnt NaiStrumentationí höfuðið á tónlistarkonunni. Þar er sungið án orða, röddin verður að mögnuðu hljóðfæri sem rennir sér fimlega upp og niður tónaraðir og laglínur með trillum, flúri, míkrótónum og arabískum raddskreytingum. Útkoman er ævintýraleg og engri lík.

Að taka áhættur í tónlist

Kvartettinn sem Nai Barghouti kemur fram með í Eldborg hefur starfað með henni um nokkurra ára skeið en leiðir þeirra lágu saman í Amsterdam þar sem Nai Barghouti er nú búsett. „Á milli okkar ríkir mikið traust og djúpur sameiginlegur skilningur á tónlist“ segir Nai Barghouti um samstarfsmenn sína, þá Tony Roe á píanó, Khalil Khoury á quanun, Mark Haanstra á bassa og Ruven Ruppik á slagverk. „Þeir eru hver öðrum hæfileikaríkari og færari sem hljóðfæraleikarar og hafa haft mjög mikil áhrif á mig. Við eigum það sameiginlegt að vilja öll taka áhættur í tónlistinni, fara út á ystu nöf og því verða hverjir einustu tónleikar svo einstakir og ófyrirsjáanlegir, þar sem allir fá að njóta sín og glansa og eitthvað nýtt og óvænt verður til.“

Kvartettinn hefur komið fram með Nai Barghouti á fjölmörgum tónleikum víðs vegar um heiminn við afar góðar undirtektir. Má þar nefna London Jazz Festival og Edinborgarhátíðina,Concertgebouw í Amsterdam, Elbphilharmonie í Hamborg, Flagey í Brussel, Kennedy Center í Washington, Theatre de la Ville í París og fjölmarga tónleika í Bretlandi, Bandaríkjunum, Jórdaníu, Marokkó, Tyrklandi, Túnis og Palestínu. Tónleikar þeirra í Hörpu marka tímamót því þetta er ífyrsta sinn sem þau koma fram á Íslandi.

Palestína er að baki öllu sem ég geri

Nai Barghouti hefur óhikað tekið skýra afstöðu með frelsisbaráttu Palestínu allt frá upphafi ferils síns enda kveður hún enga leið að aðskilja tónlistina frá uppvexti sínum og rótum í Palestínu. Sautján ára kom hún fram sem fulltrúi palestínsku þjóðarinnar á tónleikum í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna í New York en samstöðutónleikar hafa verið fjölmargir síðan þá og er skemmst að minnast stórs viðburðar í september 2025 á Wembley-leikvanginum í London sem skipulagður var af Brian Eno.Síðastliðið haust útsetti hún og flutti, ásamt hópi listamanna, palestínska vögguvísu, Lullaby, en ágóðinn af útgáfunni rann til styrktar stríðshrjáðum íbúum Gaza.

Það er engin leið fyrir mig að aðskilja tónlistina mína frá uppvexti mínum og rótum í Palestínu“, segir Nai. „Sem palestínsk kona er ég sífellt minnt á að mannréttindi eru stundum bara orð á blaði, ætluð sumumog alls ekki öllum. Tónlistin mín er tjáning á þeim veruleika sem ég hef alist upp við og mótast af; misrétti, aðskilnaðarstefnu, landráni, ofbeldi og kúgun sem er órjúfanlegur hluti af lífinu í Palestínu. En samhliða er líka ótrúleg gleði, fegurð, kærleikur og mennska. Eins og ég hef gjarnan sagt er Palestína mín mesta gleði og dýpsta sorg. Allt ratar þetta inn í tónlistina og er órjúfanlegur hluti af því sem ég geri. Listin sprettur úr samfélaginu og verður ekki aðskilin frá því.”

Tónleikar Nai Barghouti er liður í dagskrárstefnu Hörpu um fjölbreytta, fyrsta flokks alþjóðlega tónlistarviðburði. Miða á tónleikana má nálgast hér.