x checkmark sr arrow-right brouchure calendar check clock close compass conference download easel epal facebook food-and-shopping food fullscreen grid halls harpa-icon harpa sinfo instagram leaf like listi magnify mail menu minify minus move music opera pictures play plus qoute recording search select-alt select shopping simple-arrow-left simple-arrow-right sitemap telephone ticket twitter youtube spotify snapchat linkedin youtube

Kammersinfóníur – Sígildir sunnudagar

Kammersveit Reykjavíkur

Kammersinfónía nr. 1 í E-Dúr eftir Arnold Schönnberg (1874-1951) var frumflutt í febrúar 1907. Verkið er til marks um hvernig tónskáldið var að þráa tónsmíðaaðferðir sínar og prófa sig áfram með form og stærri hljóðfærahópa í kammertónlist.
Síðar átti Schönberg eftir að nefna þetta sem mikilvægan áfanga á ferli sínum sem tónskálds: með samningu kammersinfóníunnar hefði hann að eigin áliti mótað sér stíl og fundið “leið fyrir okkur, ung tónskáld, til að rata úr þeim vanda sem nýjungar Richards Wagner á sviði hljómfræði, forms, hjómsetningar og tilfinningatjáningar hafa skapað okkur”.

Verkið er samið fyrir fimmtán hljóðfæraleikara og er einn þáttur úr fimm samtvinnuðum hlutum. Auk hinna hefðbundnu tóntegunda í Dúr og moll er notast við heiltónaraðir og kvartalhljóma. Þegar sinfónían var frumflutt var lítt eftir henni tekið, en þegar hún var flutt öðru sinni í lok mars 1913, ásamt verkum eftir önnur tónskáld síðari Vínarskólans, Webern og Alban Berg, varð uppþot og slagsmál brutust út vegna þeirrar tilraunastarfsemi sem einkenndi dagskrána. Atvikið var í Vín nefnt Skandalkonzert.

Chamber Symphony (1992) eftir John Adams (f.1947) er innblásin af kammersinfóníu Schönbergs. Hann hefur lýst sköpunarferlinu svo:
“Ég sat í vinnustofu minni og lá yfir nótunum að kammersinfóníu Schönbergs. Ég varð þess var að sjö ára gamall sonur minn, Sam, var í næsta herbergi að horfa á teiknimyndir (gamlar og góðar frá 6. áratugnum). Tónlistin í teiknimyndunum, í senn ofvirk, áleitin og iðandi af hreyfingu, blandaðist í huga mér við tónlist Schönberg, sem sjálf var ofvirk, iðandi og ekki lítið áleitin. Skyndilega áttaði ég mig á því að þessar tvær hefðir eiga margt sameiginlegt.”

Um formið segir hann:
“Lengi vel hafði tónlist mín verið fyrir stærri hljóðfærahópa: með breiðum pensli á stóran striga. Aðallega sinfónísk tónlist eða óperur. Kammertónlist er frá náttúrunnar hendi pólyfónísk og felur í sér ákveðinn jöfnuð í hlutverkaskipan, og mér hefur alltaf reynst erfitt að semja hana. En sinfónía Schönbergs var ákveðinn lykill að þeim dyrum: form sem sameinar annars vegar þyngd og vægi sinfóníunnar og hins vegar gagnsæi og hreyfanleika kammertónlistarinnar.”